Persvrijheid en censuur in Spanje – Censura

In dit artikel behandelen we o.a. de censuur op sociaal media, de “persvrijheid” en censuur in Spanje en de Spaanse afbraaktelevisie en riooljournalistiek. 

Onder Persvrijheid verstaan we de vrijheid van drukpers, het grondrecht om gevoelens en gedachten openbaar of kenbaar te maken. Alleen als de persvrijheid in een land goed geregeld is kan een democratische staat goed functioneren.

Viering Internationale Dag van de Persvrijheid

De Internationale Dag van de Persvrijheid wordt jaarlijks gevierd op 3 mei. Dit om bewustzijn te kweken voor het belang van persvrijheid.

Regeringen moeten er dan aan worden herinnerd dat ze hun plicht moeten vervullen inzake het handhaven van het eraan gekoppelde artikel 19 van de Universele verklaring van de rechten van de mens en de Verklaring van Windhoek uit 1991.

Internationale Prijs voor Persvrijheid Guillermo Cano

De UNESCO onderstreept jaarlijks de persvrijheid door op deze dag de Guillermo Cano Internationale Prijs voor Persvrijheid uit te reiken.

De prijs werd genoemd naar Guillermo Cano Isaza, redacteur van de Colombiaanse krant El Espectador, die vanwege zijn uitgebreide berichtgeving over de drugsbaronnen in het land op 17 december 1986 werd vermoord in Bogota.

In 2020 ging de Prijs voor Persvrijheid Guillermo Cano naar de eveneens Colombiaanse journaliste Jineth Bedoya Lima die op 25 mei 2000 door Colombiaanse paramilitairen werd gemarteld en verkracht (zie trailer documentaire Wist je dat?)

Censuur op Sociaal Media

Zelf heb ik in het verleden regelmatig censuur op Facebook ondervonden, soms van beheerders van pagina’s voor Spaanse migranten maar vaak ook van beheerders van Nederlandstalige groepen gericht op Spanje.

Een bericht als deze wordt ingediend bij diverse groepen maar het is altijd maar de vraag wie er zich uiteindelijk aan waagt.

Bij Nederlandstalige groepen gericht op Spanje lijkt men niet altijd gebaat bij een negatief beeld van Spanje. Berichten over mooi weer, stranden en leuke plaatsen scoren wat dat betreft een stuk beter. Politiek lijdt slechts tot discussies (zie cartoon hieronder) en het is “beter” als we allemaal eensgezind, lijkt de gedachte.

Hoewel ik enerzijds begrip heb voor zo’n behoudende opstelling vind ik het een kwalijke zaak als berichten worden gecensureerd; een gemiste kans om in discussie te gaan over onderwerpen die in de Spaanse maatschappij leven.

Felle reacties op facebook:

Wat een flauwekul over politici verkoop je daarbij. Ik hoop dat deze groep geen plek wordt om nare ‘anti virus’ discussies te houden

---

Graag alleen relevante opmerkingen. heb een reactie verwijderd .Ja serieus, de groep gaat niet over politiek.

---

¿Sinds wanneer neem jij het kritiekloos op voor Spaanse politici en helemaal wanneer deze van extreem linkse of separatistische signatuur zijn? Onthoud je a.u.b. van dat soort berichtgeving, we zijn volwassen genoeg om zelf te bepalen wat waar is en wat niet.

---

En in het Spaans via messenger: “Estás enfermo y me das mucha pena” (je bent ziek en ik heb medelijden met je)

Facebook pagina’s van Spaanse migranten

Ook bij de meeste groepen Spaanse migranten ligt het thema politiek erg gevoelig.

Hun onvermogen om daarover in gesprek te gaan danken ze aan ’s lands jarenlange afzondering onder de Franco-dictatuur.

Politiek was toen, niet het enigste taboe en dat is het nog steeds zoals deze strip van striptekenaar Davila illustreert  (zie artikel in ons blogcategorie Spaans met humor).

¡Nada de hablar de: Cataluña, Madrid-Barcelona, Deportivo – Celta, religión, el punto de sal del bacalao. Por lo demás…FIESTA A LO GRANDE!  

Verboden te praten over: Catalonië, Madrid-Barcelona (voetbalderby), Deportivo-Celta (Gallicische voetbalderby), religie, of hoe gezouten kabeljauw moet zijn…Voor de rest…Feesten maar! 

Migranten koesteren vertekend beeld van hun geboorteland

De realiteit is dat veel Spanjaarden in binnen- en buitenland een vertekend beeld hebben van hun eigen land, namelijk het  beeld dat ze hun leven lang – dag in dag uit – door de Spaanse media voorgeschoteld hebben gekregen (zie hieronder: Afbraaktelevisie en riooljournalistiek). En dat beeld zit diepgeworteld.

Druk met overleven in hun nieuwe gastland (taal, huisvesting, werk) krijgen Spaanse migranten de veranderingen in Spanje nauwelijks mee.

Ze blijven hun patria (vaderland) liever door hun roze bril bekijken en accepteren geen nieuwe werkelijkheid.

Maar zo krijgen ze geen reëel beeld van hun vaderland en ook niet van hun nieuwe gastland.

Dit verschijnsel, dat inherent is aan migratie,  staat samen met het toenemende fake nieuws dat ons heden via de meeste mediakanalen bereikt, ook hun geluk in hun nieuwe gastland in de weg.

Zo heb ik het althans zelf ervaren. Pas toen ik in 2001 terugging naar Spanje slaagde ik erin Spanje en Nederland vanuit een geheel ander perspectief te zien.

Toen pas kon ik zonder al mijn vooroordelen eindelijk genieten van het beste wat beide landen mij te bieden hebben. En geloof me, dat was een hele openbaring.

Druk met overleven in hun nieuwe gastland (taal, huisvesting, werk) krijgen Spaanse migranten de veranderingen in Spanje nauwelijks mee. Foto: S.O.S. bericht op facebook van in Duitsland wonende migranten die van de ene dag op de andere op straat worden gezet en dringend op zoek moeten naar wat voor werk dan ook. 

Nederlanders en Belgen

Niet alleen Spaanse migranten hebben vaak een vertekend beeld van hun land maar ook veel Belgen en Nederlanders. In Nederland kreeg ik vlak voor Covid-19 tot mijn verbazing vaak te horen “Maar het gaat toch heel goed met Spanje?“.

Zo verwonderlijk is dit eigenlijk niet. Als Spanjaarden zelf al vaak zo’n vertekend beeld hebben dan kun je op je klompen aanvoelen hoe lastig het is voor een Belg of Nederlander om een goed beeld te hebben van Spanje met de schaarse (kritische) berichtgeving die er daarover is.

Afbraaktelevisie & riooljournalistiek

Ook veel Spanjaarden die in hun eigen land wonen lijken wel op een andere Galaxy te wonen. Als ik met familieleden of vrienden daar praat zakt de moed mij in de schoenen. Juist van hen zou ik verwachten dat ze de positieve veranderingen langzamerhand gaan inzien. Maar dat is bij veel mensen die ik spreek helaas eerder het tegendeel.

Die onwetendheid komt door wat Spanjaarden dagelijks op tv voor hun kiezen krijgen.

Veel uiterst populaire Spaanse tv programma’s waaronder dat van beroemde Spanjaarden als journaliste, tv presentator en ondernemer in de mediasector Ana Rosa Quintana of journalist en tv ster Eduardo Inda, eigenaar van OKdiario, een van de meest gelezen digitale kranten, bepalen dagelijks de beeldvorming van miljoenen Spanjaarden.

En deze “professionals” hebben als enige taak de rechtse fascistische regering weer in het zadel te helpen.

Op Wikipedia kun je lezen dat hun werk geen journalistiek is maar “telebasura” oftewel afbraaktelevisie.en riooljournalistiek (Zie interessante links voor overzicht van de grote media giganten in Spanje en hun politieke kleur)

Hun mediapropaganda werkt volgens het principe van “de kracht van herhaling” . Als je jarenlang dag in dag uit hetzelfde verhaal vertelt dan nemen je luisteraars uiteindelijk wel aan dat het zo is, Onze hersenen erkennen de boodschap en zijn blij dat die ons geen enkele moeite meer kost. We kunnen op de automatische piloot heerlijk relaxen.

Pas als je jezelf kritisch opstelt wordt het voor een idee een stuk lastiger om zich in je hoofd te nestelen. Ook voor jezelf want je kunt dan niet meer achteroverleunen en je geweten als een lui varken in een modderpoel van laksheid dompelen.

Actuele situatie media giganten

Media giganten in Spanje zagen zich de laatste jaren noodgedwongen tot grote fusies door een crisis die hen miljoenen heeft gekost. Die crisis werd veroorzaakt door verminderde reclame-inkomsten, het verdwijnen van papierenkranten en het verlies van geloofwaardigheid bij een deel van het volk.

Deze grote jongens zijn nu steeds afhankelijker van de politiek en de directe of indirecte financiering van banken en grote concerns om het hoofd boven water te houden.

Aan de andere kant doen onafhankelijke kranten het gelukkig steeds beter al zijn zij voor financiering uitsluitend aangewezen op hun betalende leden:

• eldiario.es
• laultimahora.es
• elplural.com
• huffingtonpost.es

Relatie media en politiek in Spanje

VOCABULAIRE SPAANS

Leer de volgende Spaanse woorden.  De werkwoorden van deze woordenlijst zijn uitgelicht

• persvrijheid = la libertad de prensa
• (hoofd)redacteur = el director
• krant = el periódico
• berichtgeving = la información
• drugsbaronnen = los narcos
• vermoord = asesinado
• journalist(e) = el/la periodista
• gemarteld = torturado/a
• verkracht = violado/a
• censuur = la censura
• censuur opleggen =  censurar (regelmatig werkwoord: censuro, censuras, censura…)

• bericht = la noticia
• plaatsen =  poner 
• aandacht vragen =  pedir la atención 
• reactie = la reacción
• kleurbekennen =  mostrar tu verdadero yo
• opportunisme = el oportunimo
• opportunist = el/la oportunista
• hypocrisie = la hipocresía
• hypocriet = el/la hipócrita
• tevreden zijn =  conformarse

Zoek de woorden

Wist je dat…?

Lenny Schouten wilde met haar roman “De Wetten van de Stilte” de slachtoffers van seksueel geweld, wijdverspreid in Colombia, een stem geven. De “heldhaftige vrouwen” die erover vertellen hebben er een bondgenoot bij. Schouten schreef het boek op basis van haar masteronderzoek.

Van het boek verscheen de korte documentaire met de gelijknamige titel waarvan je hieronder de trailer ziet:

Interessante links

Free Press Unlimited ondersteunt media en journalisten om toegang tot onafhankelijke, betrouwbare en tijdige informatie te garanderen: https://www.freepressunlimited.org/nl

Freedom House is een Amerikaanse NGO die onderzoek voert naar en ondersteuning biedt van democratie, politieke vrijheid en mensenrechten: https://freedomhouse.org/

Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ): https://www.nvj.nl/

Spaanse media giganten en hun politieke kleur: https://opcions.org/es/consumo/grandes-medios-comunicacion/