Voorwoord

Dit artikel bevat naast historische en wetenschappelijke feiten hier en daar ook een persoonlijke noot van de auteur die zelf begin jaren ’70 met zijn ouders vanuit Andalusië naar Nederland is geëmigreerd.

Migración – Migratie

Nadat de VN 18 december had uitgeroepen als Internationale Migranten Dag riep deze alle lidstaten, intergouvernementele en non-gouvernementele organisaties op om dan de mensen te informeren over de fundamentele vrijheden van migranten en te wijzen op hun mensenrechten.

De VN wil met deze dag ook het delen van ervaringen van en met migranten stimuleren en initiatieven aanwakkeren om de kwetsbare groepen migranten te beschermen.

Ook moeten we op deze dag niet vergeten om de bijdragen te erkennen die miljoenen migranten leveren aan economieën en het welzijn van de gast- en thuislanden.

Migratie, immigratie en emigratie

Migratie is het verschijnsel waarbij mensen hun geboorteland inruilen voor een ander land. Ook bij dieren spreken we van migratie als ze tijdelijk of voorgoed hun habitat inruilen voor een andere.

Zo zijn Nederlanders en Belgen die bijvoorbeeld in Spanje gaan wonen migranten. Voor zichzelf of hun eigen land zijn ze emigranten maar voor Spanje zijn het immigranten omdat ze zich vanuit het buitenland daar hebben gevestigd. Aan de andere kant zijn Spaanse migranten die naar Nederland of België zijn geëmigreerd in deze landen dus ook immigranten.

Migración - Taal en herkomst

La madre del emigrante (de emigrantenmoeder) beeld in Somió (Gijón) als eerbetoon aan de vele emigranten uit Asturias.

Migratiemotieven

Mensen migreren om zeer uiteenlopende redenen:

  • politieke motieven, vervolging, leven in gevaar
  • gezinshereniging
  • economische motieven
  • sentimentele / psychologische motieven (persoonlijke voorkeur voor een land: klimaat, gezondheid, rust, cultuur… )

Emigranten en expats

Strikt genomen heeft de expat, anders dan de emigrant, niet als doel om zich permanent in het buitenland te vestigen. Veel expats worden voor hun werk uitgezonden. Dit is meestal voor kortere duur en daarom houden expats vaak wel vast aan de normen en waarden uit het eigen land. De emigrant zal daarentegen eerder geneigd zijn zich aan te passen aan het nieuwe land. Zeker als men daar ook een nieuwe baan moet zoeken.

Wat de grens tussen emigranten en expats zeer vaag maakt is dat de eersten na enkele jaren kunnen remigreren terwijl expats ook kunnen besluiten om permanent in het nieuwe woonland te blijven.

Redenen om te remigreren zijn vaak heimwee, niet kunnen aarden in het nieuwe vaderland of de oude dag in het herkomstland willen doorbrengen. Ook plotseling verslechterende economische, sociale of politieke omstandigheden kunnen leiden tot terugkeer naar het vaderland.

Het is bij emigratie dan ook niet raadzaam om alle schepen achter zich te verbranden (zie Spaanse uitdrukkingen en gezegden) door bijvoorbeeld de kinderen de moedertaal niet te leren.

Nederland

Vlak naar de oorlog raakte Nederland in de ban van de emigratie. Voorspellingen over een te grote bevolkingsgroei, woningnood en werkeloosheid leidden tot een pessimistische toekomstverwachting. Koningin Juliana moedigde in haar troonrede en in de media het Nederlandse volk aan om te emigreren om zo de dreigende overbevolking tegen te gaan.

De Nederlandse overheid maakte het emigranten gemakkelijker door vaak de overtocht te betalen plus enkele honderden guldens zakgeld mee te geven. Met deze ‘oprotpremie’ emigreerden alleen al in de jaren ’50 meer dan een half miljoen Nederlanders naar Zuid-Afrika, Canada, Australië en Nieuw-Zeeland.

Migración - Taal en herkomst

“Sterren stralen overal” is de titel van een Nederlandse film uit 1953, de tijd van de Nederlandse emigratiegolf, geregisseerd door Gerard Rutten met emigratie als thema

Industrialisatie was de andere maatregel die de regering nam om Nederland weer welvarend te maken. Toen de werkgevers in de jaren ’60 en ’70 behoefte hadden aan goedkope arbeidskrachten werden deze in groten getale uit zuidelijke landen als Italië en Spanje gehaald, In landen als Marokko en Turkije werden zelfs wervingskantoren geopend om de mensen, en later hun gezinnen, naar Nederland te halen.

Begin 2019 woonden er iets meer dan 1,1 miljoen buitenlanders in Nederland. Dat is 6,4% van de bevolking.

België

In de tweede helft van de 19de eeuw vertrokken vele duizenden Vlamingen naar Canada, de VS en Zuid-Amerika.

De Canadese overheid stelde alles in het werk om vanuit Europa een emigratiebeweging op gang te brengen. Canada werd in folders als een waar paradijs gepresenteerd (zie Wist je dat…?) Arbeiders werden gelokt met beloftes van hoge lonen, maar kwamen bedrogen uit want de werkomstandigheden waren vaak nog slechter dan in Vlaanderen. Een aantal migranten keerde daarom terug naar België.

De “Amerikaanse Vlamingen” vormden geen afzonderlijke gemeenschap en integreerden snel. Na de eerste generatie kwamen er al gemengde huwelijken.

Vlamingen stonden bekend om hun snelle integratie

Honderdduizenden Vlamingen zochten het dichter bij huis en emigreerden naar Wallonië (het Franstalige deel van België) en Noord-Frankrijk om daar in de mijnbouw te gaan werken. Daarnaast vestigde zich een tienduizendtal als boer in Wallonië.

Later emigreerden ook veel Vlamingen naar Belgisch-Kongo dat sinds 908 een Belgische kolonie was. Door de Eerste Wereldoorlog sloegen veel Vlamingen op de vlucht. Zo’n 40.000 soldaten en een miljoen burgers trokken naar het neutrale Nederland. Een kwart miljoen Belgen, onder wie veel Vlamingen, emigreerde naar Groot-Brittannië.

Begin 2019 woonden er in het Vlaamse Gewest bijna 596.000 personen met een buitenlandse nationaliteit. Dit is 9,0% van de totale bevolking

Spanje

In Spanje zijn emigratie en immigratie altijd hand in hand gegaan. Zowel in het noorden (Asturië en Galicië) als in het zuiden (Andalusië en Extramedura) zien we regio’s met vele migranten. Daar staat tegenover dat er zich in Spanje ook veel mensen hebben gevestigd vanuit Noord-Afrika, met name berbers.

Historisch gezien trekken Spanjaarden naar Latijns-Amerika vanwege de aanverwante taal en cultuur. Argentinië spant daarbij de kroon al zijn de laatste jaren ook Ecuador en Colombia erg in trek. Aan de andere kant zoeken veel latino’s in moeilijke tijden hun geluk in Spanje en keren weer huiswaarts als het in hun land weer beter gaat of als Spanje, bijvoorbeeld door aanhoudende crisis, geen zekerheid meer biedt.

In 2018 emigreerden 166.318 Spanjaarden terwijl 287.882 buitenlanders zich in Spanje vestigden. De huidige tendens is dat de immigratie toeneemt t.a.v. de emigratie. Toch zagen veel Spaanse jongeren de laatste jaren door de aanhoudende crisis in Spanje geen andere oplossing dan te emigreren.

Stonden er begin 1996 nog 28.000 Spanjaarden ingeschreven in de Nederlandse bevolkingsregisters, in 2015 waren dit er al 40.000 ( let op! deze link downloadt automatisch de pdf “Nieuwe Spaanse Migranten in Nederland” van het Sociaal en Cultureel Planbureau).

Vorsten moedigen je soms aan je land te verlaten (zie krantenartikel Koningin Juliana van 1952). Beelden zoals deze van een emigrerende vorstenfamilie zullen we echter niet gauw zien, wél van vele duizenden Spaanse jongeren.

Migratie- en integratiebeleid

Migranten kunnen een land figuurlijk verrijken. Zo pleitte de minister voor Ontwikkelingssamenwerking Jan Pronk (PVDA) in 1993 voor een ruimer migratiebeleid want migranten, verzekerde hij, waren hard nodig voor de culturele verrijking van de Nederlandse samenleving.

Als migranten een land ook letterlijk verrijken door bijvoorbeeld het werk te doen die de autochtone bevolking niet wenselijk acht (kassen) of die erg schaars is (ICT, horeca) dan zijn deze meer dan welkom. Migratiebeleid is nou eenmaal gericht op de behoefte van een land op een bepaald moment en die kan nogal variëren. De mensen zelf zijn daarbij van ondergeschikt belang hoe opportunistisch dit ook moge klinken.

Soms voeren landen een restrictief of ontmoedigend emigratiebeleid omdat ze liever geen geschoolde krachten zien vertrekken (‘braindrain’).Ook zijn er landen waar emigreren zelfs wordt gezien als een vorm van “landverraad”.

Integratie is belangrijk om in het nieuwe vaderland goed te kunnen functioneren. De taal een gewoonten van het land leren zorgt voor een enorme verrijking. Toch zien we vaak dat groepen elkaar opzoeken omdat ze zich veiliger voelen in de nabijheid van hun eigen landgenoten en tradities. Dit is begrijpelijk en menselijk. Toch heeft isoleren veel nadelen. Het is een gemiste kans om een nieuwe wereld te ontdekken, te leren relativeren en als mens in alle opzichten te groeien.

In Nederland gaan er regelmatig stemmen op dat het integratiebeleid is mislukt (link naar artikel in de Volkskrant). Als geïntegreerde allochtoon denk ik persoonlijk dat een land als Nederland er goed aan zou doen om de vele allochtonen die ondanks alle tegenslagen er in geslaagd zijn goed te integreren actief bij het integratiebeleid te betrekken.

Deze allochtonen zitten niet in hun eigen bubbel gevangen zoals vele beleidsmakers. Vanuit hun eigen ervaringen en situatie kunnen ze makkelijker een brug slaan tussen beide culturen.


Vocabulaire Spaans

De werkwoorden van deze woordenlijst zijn uitgelicht.

  • migratie = la migración
  • migranten = los migrantes
  • emigratie = la emigración
  • immigratie = la inmigración
  • remigratie = la remigración
  • migreren = migrar (regelmatig werkwoord: migro, migras, migra…)
  • emigreren = emigrar (regelmatig werkwoord: emigro, emigras, emigra…)
  • inmigreren = inmigrar (regelmatig werkwoord: inmigro, inmigras, inmigra…)
  • remigreren = remigrar (regelmatig werkwoord: remigro, remigras, remigra…)
  • bijdrage erkennen = reconocer la contribución 
  • opvangen = acoger 
  • gastland = el país de acogida
  • geboorteland / vaderland = el país de nacimiento, la patria
  • herkomstland = el país de origen
  • economische motieven = los motivos económicos
  • politieke motieven = los motivos políticos
  • gezinshereniging = la reagrupación familiar
  • expat = el expat / expatriado
  • zich vestigen = establecerse
  • uitgezonden worden = ser enviado 
  • normen en waarden = los valores
  • zich aanpassen = adaptarse
  • blijven = quedarse
  • vertrekken = marcharse / irse 
  • terugkeren = regresar (regelmatig werkwoord: regreso, regresas, regresa…) / volver 
  • vertrek aanmoedigen = incentivar (regelmatig werkwoord: incentivo, incentivas, incentiva…) la emigración
  • aanmoediging = el incentivo
  • oprotpremie = la indemnización para volver a su país
  • een baan zoeken = buscar (regelmatig werkwoord: busco, buscas, busca…) trabajo / un empleo
  • heimwee krijgen / hebben = echar de menos su país 
  • niet kunnen aarden = no lograr (regelmatig werkwoord: logro, logras, logra…) adaptarse

Spaanse uitdrukkingen en leuke taalweetjes

Quemar las naves – Zijn schepen achter zich verbranden

Vb. Cuando emigró a América quemó todas las naves: vendió su casa, dejó su trabajo e incluso rompió su relación / ‘Toen hij emigreerde naar Amerika heeft hij alle schepen achter zich verbrand: zijn huis verkocht, zijn baan opgezegd en zelfs zijn relatie verbroken.’

Hacer las maletas – De koffers pakken

Let op dat we hiervoor in het Spaans het werkwoord “HACER” (maken/doen) gebruiken.

Vb. ¡Nos ha tocado el gordo de Navidad! ¡Ya puedes ir haciendo las maletas que nos vamos de vacaciones al Caribe! / We hebben de Spaanse kerstloterij gewonnen! Pak de koffers maar vast in, we gaan op vakantie naar het Caribisch gebied!

Meer leuke Spaanse uitdrukkingen?

Klik hier voor alle uitdrukkingen in onze categorie Spaanse uitdrukkingen en gezegden >>>

Migración - Taal en herkomst

Wist je dat…?

In de 18e eeuw werden 6.000 armen uit West-Europa met de mooiste verhalen naar Andalusië gelokt om onder de naam “Nieuwe Nederzettingen” het gebied ten zuiden van Despeñaperros en met name de Sevillaanse plaatsen La Luisiana, El Campillo en la Cañada Rosal te bevolken. Het waren allemaal katholieken, voornamelijk Duitsers, die als voorbeeld voor de rest van Europa zouden dienen en “en passant” voor een betere logistiek en inkomsten.

Onder leiding van Pablo de Olavide en in opdracht van koning Karel III van Spanje kregen ze een stukje land, wat gereedschap, 2 koeien en 5 schapen en wat graan om voor het eerst te kunnen zaaien. Dat het land door de onverdraagbare hitte kurkdroog was en dat ze lange dagen in die hitte moesten maken werd ze niet verteld. Dat moesten ze zelf aan den lijve ondervinden.

Ze werden ondergebracht in houten barakken onder onmenselijke omstandigheden en de slechte hygiëne zorgde al gauw dat de meesten van hen door een epidemie omkwamen. De diehards die het drama overleefden werden geconfronteerd met de vijandigheid van de Spanjaarden uit het dichtbijgelegen Écija die hun barakken en hun oogst in brand staken. (bron: https://personal.us.es/alporu/)

Migración - Taal en herkomst

De Romeinse baden in La Luisiana (Sevilla) werden oorspronkelijk gebruikt vanwege de goede eigenschappen voor de huid. Tijdens de tijd van de Nieuwe Nederzettingen onder Karel III van Spanje dienden ze als publieke baden voor de buitenlandse boeren. Nu wil men dat ze weer de oorspronkelijke rol gaan vervullen.

  • Ecuador werd in 2008 het eerste land ter wereld dat migratie als een grondrecht opnam in de grondwet. Het BZ heet daar Ministerie voor Buitenlandse Betrekkingen en Menselijke Mobiliteit). Volgens Artikel 40 van deze grondwet wordt het recht op migratie van personen erkend en zal geen mens worden geïdentificeerd of als illegaal worden beschouwd vanwege diens migratiestatus.
  • Volgens de Nederlandse katholieke organisatie voor ontwikkelingssamenwerking Cordaid, zijn er dit jaar (2019) wereldwijd al zo’n 3.400 migranten overleden.
  • Repatriëren komt uit het latijn: re = “terug” en patria = “vaderland”, dus naar het vaderland terugkeren. In 1958 werden 35.000 (Indische) Nederlanders uit Indonesië naar Nederland gerepatrieerd (zie video interessante links)

Interessante links!

  • De documentaire “Immigratie en emigratie” is onderdeel van de reeks “Nederland in de 20e eeuw”  en biedt interessant historisch beeldmateriaal

  • NIHB is een online community zonder winstoogmerk wiens missie het is te verbinden en het welzijn van Nederlandse burgers in het buitenland te bevorderen, te ondersteunen, informeren en voor te lichten: https://www.nihb.nl/

Spaans leren is een Fiesta!

Klik hier voor meer Spaans vocabulaire in onze categorie Spaans leren is een fiesta in ons blog >>>

Migración - Taal en herkomst